Hoeveel keer per jaar moet ik mijn zadel laten controleren?

Wanneer laat je best je zadel controleren?

"Maar de vorige keer heb je eigenlijk bijna niets moeten doen."

Perfect. Echt waar: dát is net wat je wil horen.

Een zadelcontrole is niet pas nodig wanneer er problemen zijn. Net zoals je een osteopaat niet alleen laat komen wanneer je paard amper nog kan bewegen. Wanneer een osteopaat zegt dat alles mooi los zit, er geen blokkades zijn en er weinig werk nodig was, dan ga je toch ook opgelucht naar huis? Waarom zou dat bij een zadel anders zijn?

Een goed passend zadel vandaag, betekent niet automatisch een goed passend zadel binnen zes maanden. Een paardenlichaam verandert voortdurend. Soms subtiel, soms extreem snel.

Idealiter laat je een zadel daarom twee keer per jaar controleren. En vroeger indien nodig.

Wanneer is "vroeger nodig"?

Er zijn ontzettend veel factoren die invloed hebben op de pasvorm van een zadel:

• gewichtsschommelingen
• spierverlies of spieropbouw
• verandering in training
• verandering van ruiter
• stand van de hoeven
• langere rustperiodes
• slecht passend materiaal in het verleden

Een paard dat anders begint te bewegen, plots gevoelig reageert, moeilijker nageeft of asymmetrisch ontwikkelt, vertelt vaak al veel vroeger een verhaal dan mensen beseffen.

En soms ligt de oorzaak bij het zadel, meestal is een het combinatie van verschillende factoren. Maar net daarom zijn regelmatige controles zo belangrijk: om tijdig te kunnen onderscheiden wat er speelt vóór het een groot probleem wordt. Als zadelpasser ben ik ook helemaal niet bang om door te verwijzen naar een dierenarts.

"Maar mijn zadel lag nog goed."

Dan ben je goed bezig.

Ik merk nog te vaak dat mensen pas bellen wanneer het volledig fout loopt. Terwijl een controle waarbij enkel wat wol wordt bijgevuld of kleine correcties nodig zijn, eigenlijk exact het ideale scenario is.

Preventief werken is altijd goedkoper, eenvoudiger en vooral eerlijker tegenover het paard.

Wanneer mensen te lang wachten

Recent had ik nog een consult waarbij het paard  ongeveer 75 kg was afgevallen.

Het had atrofie aan de schouders ontwikkeld omdat het kopijzer te breed geworden was, zat algemeen slecht in bespiering en had een dip in de hals. Die halsdip had overigens niets met het zadel te maken, maar was eerder rijtechnisch gerelateerd en bijgevolg was algemene gebruik van het lichaam niet helemaal correct.

Maar tegen dat je op zo'n punt bent gekomen, hangt er vaak al enorm veel frustratie in de lucht. Mensen staan begrijpelijk gespannen. Er wordt gezocht naar een schuldige. Er wordt gehoopt op een snelle oplossing.
Alleen: soms bén je gewoon te laat.
Sommige schade bouwt maandenlang op. En dan kan een zadelpasser niet meer "even" oplossen wat al veel langer fout loopt.

Dat zijn geen fijne consults. Niet voor het paard. Niet voor de eigenaar. En eerlijk gezegd ook niet voor ons. 

Een zadel controleren kost geld. Niet controleren meestal meer.

Paarden kosten geld. Dat weten we allemaal.
Maar besparen op zadelcontroles gebeurt uiteindelijk vaak ten koste van het paard. En dat blijft jammer.

Wat ik persoonlijk moeilijk blijf vinden, is dat er vandaag nog steeds mensen zijn die hun zadel jarenlang niet laten controleren. Of soms zelfs nooit.

Twintig jaar geleden kon je misschien nog zeggen dat mensen het simpelweg niet beter wisten. Maar ondertussen is er zoveel informatie beschikbaar. Er wordt zoveel kennis gedeeld over biomechanica, spierontwikkeling en zadelpasvorm, dat langdurig negeren van controles eigenlijk niet meer te verantwoorden valt.
Uiteraard is het nooit te laat om een zadelpasser te bellen en mag schaamte je niet in de weg staan. Niet bellen is erger dan laat bellen!

"Maar ik heb een foam zadel."

Ook foam zadels slijten.

Dat is een misvatting die ik nog vaak hoor: dat foam "onderhoudsvrij" zou zijn omdat het niet kan bijgevuld worden.

Foam is evenzeer onderhevig aan wear and tear. Het materiaal verandert onder invloed van gebruik, druk, warmte en tijd. Alleen kan je het niet corrigeren zoals bij wol.

Dat betekent dus niet dat een controle overbodig is. Integendeel. Het betekent dat er op tijd geëvalueerd moet worden wanneer bepaalde keuzes zich opdringen zoals volledig nieuwe kussens.

En wolgevulde zadels?

Bij wolgevulde zadels kan je gelukkig veel finetunen. Dat is net één van de grote voordelen van wol.

Maar ook daar geldt: wol zakt, verplaatst en compresseert doorheen de tijd. Zeker bij intensief gebruik.

Gemiddeld zien we bij intensief gebruikte wolgevulde zadels om de drie jaar nood aan een volledige reflock. Uiteraard hangt dit af van gebruik, opslag, onderhoud, ...

Uiteindelijk draait het om comfort

Voor het paard. Altijd.

Een goed passend zadel hoort eigenlijk saai te zijn. Geen drama. Geen discussie. Geen symptomen.

Gewoon een paard dat vrij kan bewegen, correct spiermassa kan opbouwen en comfortabel zijn werk kan doen.

En net daarom zijn regelmatige controles geen luxe. Maar onderdeel van goed management.